Kurs pierwszej pomocy pediatrycznej
Mateusz Wawryszuk
Ratownik Medyczny
Pierwsza pomoc u dziecka wygląda zupełnie inaczej, niż u osoby dorosłej. Różni się m.in. techniką, głębokością uciśnięć, sposobem ułożenia. To są istotne szczegóły, jakich uczy kurs pierwszej pomocy pediatrycznej z wykorzystaniem fantomów dziecięcych i niemowlęcych. W tym artykule przeczytasz, na czym polega kurs pierwszej pomocy dla najmłodszych i dlaczego warto go odbyć.
Spis treści
Kurs pierwszej pomocy pediatrycznej – czego uczy i jaki jest program zajęć?
Kurs pierwszej pomocy pediatrycznej uczy udzielania pierwszej pomocy niemowlętom i dzieciom w każdym wieku. Program obejmuje resuscytację krążeniowo-oddechową dostosowaną do wieku poszkodowanego, obsługę automatycznego defibrylatora zewnętrznego (AED), postępowanie przy zadławieniu, stany nagłe (gorączka z drgawkami, wstrząs anafilaktyczny, przypadkowe zatrucie, porażenie prądem), urazy, oparzenia oraz podawanie leków ratunkowych. Każdy moduł realizowany jest w formie ćwiczeń praktycznych na fantomach resuscytacyjnych.
- Dzieci to nie mali dorośli. To zdanie brzmi banalnie, ale w kontekście pierwszej pomocy ma konkretne konsekwencje: u niemowląt nie odginasz głowy maksymalnie do tyłu, tylko do pozycji neutralnej;
- RKO u niemowlęcia wykonujesz dwoma kciukami, nie dłońmi jak u dorosłego;
- przy zadławieniu niemowlęcia stosujesz 5 uderzeń w plecy i 5 uciśnięć klatki piersiowej, nigdy manewr Heimlicha (uciśnięć nadbrzusza);P
- przy zadławieniu dziecka powyżej roku wchodzi manewr uciśnięć nadbrzusza, ale w wersji dostosowanej do proporcji ciała dziecka.
Każdy z tych elementów wygląda inaczej niż analogiczna procedura u dorosłego i każdy musisz przećwiczyć, żeby w sytuacji realnej działać pewnie i poprawnie. Dlatego kurs pierwszej pomocy pediatrycznej odbywa się wyłącznie stacjonarnie.
Jesteś pierwszym ratownikiem swojego dziecka
Między momentem zdarzenia a przyjazdem karetki mija średnio 11 minut. Przez te 11 minut jedyną osobą udzielającą pomocy dziecku jesteś Ty. Kurs pierwszej pomocy pediatrycznej daje Ci praktyczne umiejętności potrzebne do działania w tych pierwszych minutach, gdy każda sekunda ma znaczenie dla zdrowia dziecka i jego łańcucha przeżycia.
Słyszałeś o LifeVac i innych urządzeniach do zadławień? Coraz więcej przedszkoli i żłobków kupuje urządzenia do usuwania ciał obcych z dróg oddechowych, takie jak LifeVac. Brzmi rozsądnie, ale jest pewien problem, o którym mało kto mówi otwarcie.
Zgodnie z instrukcją producenta urządzenia tego rodzaju stosuje się wtedy, gdy standardowe postępowanie nie przyniosło efektu i przed podjęciem RKO. Oznacza to, że zanim sięgniesz po LifeVac, powinieneś już wykonać 5 uderzeń w plecy i odpowiednie uciśnięcia. Osoba, która kupiła urządzenie zamiast odbyć szkolenie, w panice może sięgnąć po nie jako po pierwszy krok, pomijając standardowe kroki. To jest właśnie większe zagrożenie.
Sprzęt ratunkowy uzupełnia umiejętności, nie zastępuje ich. LifeVac może uratować życie w rękach osoby przeszkolonej. W rękach kogoś bez szkolenia, kto pomija standardowe kroki, może opóźnić właściwe działanie.
A znasz mit o lekach w pierwszej pomocy? To drugie przekonanie, które spotykam regularnie: „pierwsza pomoc to nie podawanie leków”. To błąd. Według definicji pierwszej pomocy obowiązującej od lat, podawanie leków bez recepty jest dopuszczalne w ramach pierwszej pomocy. Czopek z paracetamolem przy gwałtownej gorączce u dziecka? To pierwsza pomoc. Podanie leku ratunkowego dziecku przewlekle choremu, np na cukrzycę, czy alergie? Też pierwsza pomoc.
Warto prowadzić indywidualną kartę zdrowia dziecka w placówce: informacje o chorobach przewlekłych, lekach, dawkowaniu, warunkach podania. Opiekun, który zna stan zdrowia swojego podopiecznego i ma jasne instrukcje, może uratować życie w sytuacji nagłej zanim przyjedzie karetka. Na kursach Eskulapy ćwiczymy m.in. podawanie adrenaliny z ampułkostrzykawki i glukagonu, bo te leki ratują życie w nagłych stanach alergicznych i przy hipoglikemii.
Kursy online z pierwszej pomocy pediatrycznej. Są dostępne, tanie i możesz je zrobić w dowolnym czasie. Zalety kończą się tutaj. Techniki, które uczysz się na kursie pediatrycznym, jak prawidłowa siła i punkt nacisku przy uciśnięciach klatki piersiowej niemowlęcia, ułożenie głowy w pozycji neutralnej czy rytm uderzeń w plecy przy zadławieniu, wymagają pracy rąk i informacji zwrotnej od instruktora. Tego nie da żaden kurs online, ponieważ teoria w głowie to nie umiejętność w rękach.
Przykładowy program kursu pierwszej pomocy pediatrycznej
Standardowy kurs pierwszej pomocy pediatrycznej w Eskulapie trwa 6 godzin i obejmuje 8 modułów. Program realizowany jest w formie ćwiczeń praktycznych z fantomami niemowlęcymi i dziecięcymi. Zakres kursu obejmuje algorytm pierwszej pomocy, resuscytację krążeniowo-oddechową (RKO) u niemowląt i dzieci, obsługę AED, stany nagłe, postępowanie przy urazach i krwotokach, podawanie leków oraz symulacje ratownicze.
Program kursu pierwszej pomocy dzieciom obejmuje m.in.:
- ocenę przytomności i oddechu u niemowlęcia i dziecka,
- udrażnianie dróg oddechowych dostosowane do wieku,
- RKO u niemowlęcia, dziecka i młodzieży,
- obsługę automatycznego defibrylatora zewnętrznego przy poszkodowanym dziecku,
- postępowanie przy zadławieniu ciałem obcym,
- pozycję bezpieczną u dziecka nieprzytomnego,
- postępowanie przy gorączce z drgawkami, oparzeniach, urazach, złamaniach i ranach u dzieci,
- stany nagłe takie jak wstrząs anafilaktyczny, utrata przytomności i zachłyśnięcie
- podawanie leków ratunkowych.
Szczególną uwagę poświęcamy modułowi podawania leków, bo to temat pomijany w większości szkoleń na rynku. W Eskulapie ćwiczysz konkretne czynności: kiedy podać, jak podać. To może być różnica między życiem a śmiercią podopiecznego z ciężką alergią.
Dla kogo jest kurs pierwszej pomocy dzieciom?
Kurs pierwszej pomocy pediatrycznej jest dla każdej osoby, która na co dzień przebywa z dziećmi lub chce wiedzieć, jak reagować w nagłej sytuacji z udziałem małego poszkodowanego. Nie wymaga przygotowania medycznego ani wcześniejszego doświadczenia. Szczególnie polecany jest rodzicom niemowląt, opiekunom dzieci w placówkach oświatowych i opiekuńczych oraz osobom, które mają podstawowy kurs pierwszej pomocy dla dorosłych, ale nie przeszły przez specyfikę pediatryczną.
Kto powinien odbyć kurs pierwszej pomocy dzieciom?
- Rodzice i opiekunowie niemowląt. Pierwsze miesiące życia dziecka to czas, gdy ryzyko zachłyśnięcia, zadławienia i nagłych stanów jest najwyższe. Każdemu rodzicowi przyda się wiedza o tym, jak ocenić sytuację u niemowlęcia, kiedy działać, a kiedy spokojnie obserwować.
- Pracownicy żłobków i przedszkoli. Opiekunowie dzieci w placówkach mają ustawowy obowiązek znać zasady udzielania pierwszej pomocy. Zgodnie z nowelizacją Ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (obowiązuje od stycznia 2018 r.), opiekun może podjąć zatrudnienie, jeśli odbył szkolenie z udzielania dziecku pierwszej pomocy nie wcześniej niż 2 lata przed jego rozpoczęciem. Szkolenie należy powtarzać co 2 lata. Poza obowiązkiem: osoba opiekująca się kilkunastoma dziećmi codziennie musi wiedzieć, jak reagować na gorączkę, zadławienie i uraz na placu zabaw.
- Nauczyciele i wychowawcy. Szkoły i świetlice to miejsca, gdzie nagłe zdarzenia zdarzają się częściej niż się wydaje. Nauczyciel z aktualną wiedzą o PP dla dzieci i młodzieży to standard, który powinien obowiązywać w każdej placówce.
- Dziadkowie i starsi opiekunowie. Osoby regularnie opiekujące się wnukami często nie mają aktualnej wiedzy o PP dla dzieci. Algorytmy się zmieniają, a działanie „jak dawniej” może być błędne lub szkodliwe. Nowe wytyczne ERC 2021 jasno określają postępowanie dla każdej grupy wiekowej.
- Osoby z podstawowym kursem PP dla dorosłych. Jeśli zrobiłeś kurs pierwszej pomocy skierowany do dorosłych, ale nie przechodziłeś odrębnie specyfiki pediatrycznej, kurs pediatryczny jest naturalnym uzupełnieniem. Różnice w algorytmach są na tyle istotne, że warto je przećwiczyć osobno.
- Każdy, kto chce być przygotowany. Nie musisz mieć dziecka ani pracować z dziećmi, żeby ten kurs miał sens. Dzieci są wszędzie: na ulicy, w sklepie, na placu zabaw. Wiedza o tym, jak pomóc małemu poszkodowanemu, po prostu się w życiu przydaje.
Dlaczego warto zrobić kurs w Eskulapie?
Kursy pierwszej pomocy pediatrycznej w Eskulapie prowadzą aktywni zawodowo ratownicy medyczni z doświadczeniem na SOR i w Zespołach Ratownictwa Medycznego. Każdy uczestnik ćwiczy na fantomach resuscytacyjnych niemowlęcia i dziecka w proporcji 1 fantom na 2 osoby. Program obejmuje moduł podawania leków ratunkowych, którego nie znajdziesz w większości szkoleń na rynku. Szkolenia realizujemy w małych grupach, w całej Polsce, w językach polskim i angielskim.
Na kursach pierwszej pomocy pediatrycznej w Eskulapie nie siedzisz przy prezentacji PowerPoint. Przychodzisz i ćwiczysz. Teorii jest tyle, ile trzeba. Reszta to praca z fantomami i symulacje z realnych scenariuszy.
Fantomy niemowlęce i dziecięce. Mamy fantomu resuscytacyjne niemowląt i dzieci, na których uczestnicy ćwiczą RKO. Fantomy odwzorowują anatomię i opór klatki piersiowej odpowiednie dla danej grupy wiekowej. Jeden fantom na dwie osoby: nie oglądasz, jak inni ćwiczą – sam ćwiczysz i masz możliwość otrzymania feedbacku na żywo.
Kamizelki do symulacji zadławień. Na kursach używamy specjalnych kamizelek, na których możesz poczuć, jak prawidłowo uderzyć w plecy i jak ułożyć małego poszkodowanego. Pamięć mięśniowa buduje się przez powtarzanie ruchów, nie przez oglądanie filmów.
Moduł podawania leków. To wyróżnik naszych szkoleń pediatrycznych. Pracownicy placówek, które mają pod opieką dzieci z alergiami, astmą lub cukrzycą, ćwiczą podawanie adrenaliny z ampułkostrzykawki i glukagonu. Omawiamy też zasady prowadzenia karty zdrowia dziecka i postępowania z lekami przepisanymi przez lekarza. To konkretna umiejętność, która w sytuacji nagłej ratuje życie.
Realistyczne symulacje. Prowadzimy symulacje, w których instruktorzy odgrywają role w realistycznych scenariuszach nagłych zdarzeń z udziałem dzieci. Pamięć mięśniowa działa najlepiej, gdy scenariusz jest jak najbardziej zbliżony do rzeczywistości.
Ratownicy z terenu, nie tylko trenerzy. Nasi instruktorzy mają za sobą setki realnych wezwań do dzieci. Wiedzą, jak te sytuacje wyglądają poza salą szkoleniową. To robi różnicę w nauce pierwszej pomocy pediatrycznej.
Jedna z uczestniczek naszego kursu opowiedziała, że kilka miesięcy po szkoleniu, w sali przedszkolnej, 5-letnia dziewczynka zadławiła się cukierkiem. Dziecko nie mogło oddychać, wokół panika. Uczestniczka wiedziała, co robić:
- ocena sytuacji, sprawdzenie czy dziecko może kasłać,
- 5 uderzeń w plecy,
- uciśnięcia nadbrzusza.
Cukierek wyleciał dziecko zaczęło płakać. Płacz po zadławieniu to jeden z najlepszych dźwięków, jakie można usłyszeć w takiej sytuacji! Umiejętność przećwiczona na fantomie zadziałała dokładnie tak, jak powinna.
Sprawdź ofertę kursu pierwszej pomocy pediatrycznej w Eskulapie.
FAQ
Czy na kurs pierwszej pomocy dzieciom można przyjść z dzieckiem?
Nie. Kurs pierwszej pomocy pediatrycznej to intensywne zajęcia praktyczne wymagające pełnego skupienia przez kilka godzin. Planując uczestnictwo, zadbaj o opiekę nad dzieckiem na ten czas.
Niemowlę lub małe dziecko na rękach sprawia, że uczestnik jest tylko częściowo obecny na szkoleniu. Kurs pierwszej pomocy dla dzieci to nie prelekcja, którą można słuchać jednym uchem. To praca rąk przy fantomach, symulacje nagłych zdarzeń i ćwiczenia, gdzie każda minuta i każde powtórzenie mają znaczenie. Kilka godzin skupionych ćwiczeń to inwestycja, która naprawdę się zwraca. Zaplanuj opiekę nad dzieckiem i przyjdź skupiony.
Czy na kursie Eskulapy resuscytacja krążeniowo-oddechowa jest wykonywana na specjalnych fantomach?
Tak. Na kursach pierwszej pomocy pediatrycznej w Eskulapie używamy fantomów niemowlęcych i dziecięcych przeznaczonych do ćwiczeń RKO. W Eskulapie zapewniamy jeden fantom resuscytacyjny na dwie osoby.
Fantomy odwzorowują anatomię i opór klatki piersiowej odpowiednie dla danej grupy wiekowej. Ucząc się RKO u niemowlęcia na właściwym fantomie, ćwiczysz prawidłową głębokość uciśnięć, punkt nacisku i rytm. To wiedza, której nie zastąpi oglądanie filmów. Mamy też kamizelki do symulacji zadławień, na których uczestnicy ćwiczą prawidłowe uderzenia w plecy i uciśnięcia klatki piersiowej.
Czy po kursie w Eskulapie otrzymam certyfikat ukończenia?
Tak. Po ukończeniu kursu pierwszej pomocy pediatrycznej w Eskulapie każdy uczestnik otrzymuje imienny certyfikat potwierdzający zakres i czas szkolenia.
Certyfikat jest dokumentem, który możesz przedstawić pracodawcy lub organom kontrolnym jako potwierdzenie odbycia szkolenia z zakresu udzielania pierwszej pomocy dzieciom. Dla pracowników żłobków i klubów dziecięcych certyfikat spełnia wymogi wynikające z Ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3.
Jak długo ważny jest kurs pomocy dzieciom?
Zgodnie z Ustawą o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (nowelizacja obowiązuje od stycznia 2018 r.), szkolenie z pierwszej pomocy dla opiekunów w żłobkach i klubach dziecięcych jest ważne 2 lata. Należy je odnawiać co najmniej raz na 2 lata.
Ustawa precyzuje, że opiekun może podjąć zatrudnienie w żłobku lub klubie dziecięcym, jeśli odbył szkolenie z udzielania dziecku pierwszej pomocy nie wcześniej niż 2 lata przed jego rozpoczęciem. Zarówno opiekunowie, jak i wolontariusze pracujący w tych placówkach, zobowiązani są do odnawiania szkolenia co najmniej raz na 2 lata. Dla personelu przedszkoli i szkół przepisy mogą się różnić, ale cykl 2-letni jest dobrą praktyką dla każdego, kto na co dzień pracuje z dziećmi.
Treści na blogu Eskulapy mają charakter informacyjno-edukacyjny i nie zastępują praktycznego kursu pierwszej pomocy. Przed podjęciem działań ratowniczych w sytuacji zagrożenia życia rekomendujemy odbycie certyfikowanego kursu pierwszej pomocy pod okiem aktywnego ratownika medycznego
Źródła
1. European Resuscitation Council Guidelines 2021: Paediatric Basic Life Support (Maconochie I.K. et al.), Resuscitation 2021; 161:442-491.
2. Wytyczne Polskiej Rady Resuscytacji 2021. Resuscytacja dzieci. polskarada.pl
3. Ustawa z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz.U. 2006 nr 191 poz. 1410 z późn. zm.).
4. Ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. 2011 nr 45 poz. 235) ze zmianami wprowadzonymi ustawą z dnia 7 lipca 2017 r.
5. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 marca 2017 r. w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli (Dz.U. 2017 poz. 649).
